Budowa domu lub innego obiektu na działce rolnej w Polsce to proces, który dla wielu inwestorów wydaje się skomplikowany i pełen pułapek. Z mojego doświadczenia wynika, że kluczem do sukcesu jest dokładne zrozumienie przepisów i ścieżek formalnych. Ten artykuł ma za zadanie przeprowadzić Cię krok po kroku przez wszystkie formalności, wyjaśniając zawiłości prawne i wskazując, jak legalnie zrealizować swoje plany budowlane na gruncie rolnym, niezależnie od tego, czy jesteś rolnikiem, czy osobą prywatną. Pamiętaj, że odpowiednie przygotowanie to podstawa, by uniknąć kosztownych błędów.
Kluczowe aspekty zabudowy działki rolnej w Polsce, które musisz znać
- Status inwestora (rolnik vs. nie-rolnik) ma fundamentalne znaczenie dla możliwości i procedur zabudowy.
- Należy zawsze rozpocząć od sprawdzenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) lub uzyskania Warunków Zabudowy (WZ).
- Odrolnienie gruntu (wyłączenie z produkcji rolnej) jest konieczne dla gruntów klas I-III i wiąże się z opłatami, choć istnieją zwolnienia.
- Możliwa jest budowa domu jednorodzinnego, domku rekreacyjnego do 70 m² na zgłoszenie oraz budynków gospodarczych.
- Od 2026 roku wchodzą w życie nowe przepisy, wprowadzające plany ogólne gmin i terminowe decyzje WZ.
- Brak odpowiedniego przygotowania i weryfikacji dokumentów to najczęstsze pułapki dla inwestorów.
Zanim zaczniesz: Sprawdź, kim jesteś w świetle prawa rolnikiem czy nie?
Zanim w ogóle pomyślisz o wbiciu pierwszej łopaty, musisz odpowiedzieć sobie na kluczowe pytanie: czy w świetle polskiego prawa jesteś rolnikiem indywidualnym, czy osobą niebędącą rolnikiem? Odpowiedź na to pytanie ma fundamentalne znaczenie, ponieważ status prawny inwestora diametralnie zmienia dostępne ścieżki formalne i uprawnienia do zabudowy na gruntach rolnych. To jest punkt wyjścia dla wszystkich dalszych działań.
Rolnik indywidualny jakie przywileje Ci przysługują?
Jeśli jesteś rolnikiem indywidualnym, masz w zasadzie uprzywilejowaną pozycję w kontekście zabudowy na gruntach rolnych. Prawo przewiduje dla Ciebie szereg ułatwień, zwłaszcza w zakresie możliwości budowy w ramach tzw. zabudowy zagrodowej. Co to oznacza w praktyce? Możesz wznosić budynki mieszkalne i gospodarcze, które są funkcjonalnie związane z prowadzeniem Twojego gospodarstwa rolnego, często bez konieczności przechodzenia przez skomplikowane procedury odrolnienia, które czekają na osoby niebędące rolnikami. To ogromna przewaga, która znacząco upraszcza cały proces inwestycyjny.
Osoba niebędąca rolnikiem jaką ścieżkę formalną musisz przejść?
Dla osoby, która nie spełnia kryteriów rolnika indywidualnego, droga do zabudowy działki rolnej jest bardziej wyboista. Kluczowym krokiem, a często największą barierą, jest konieczność odrolnienia gruntu, czyli formalnego wyłączenia go z produkcji rolnej. Dodatkowo, musisz pamiętać o ograniczeniach w nabywaniu gruntów rolnych jako osoba niebędąca rolnikiem, możesz swobodnie kupić działkę rolną o powierzchni do 1 hektara. Powyżej tej granicy, proces zakupu jest znacznie bardziej skomplikowany i obwarowany licznymi przepisami, mającymi na celu ochronę gruntów rolnych przed spekulacją.
Zabudowa zagrodowa co to jest i dlaczego daje przewagę rolnikom?
Zabudowa zagrodowa jest rozumiana jako zespół budynków w obrębie jednego podwórza, funkcjonalnie powiązanych z gospodarstwem rolnym, obejmujący dom mieszkalny (siedlisko) oraz budynki gospodarcze.
Jak wynika z powyższej definicji, zabudowa zagrodowa to coś więcej niż tylko dom. To kompleks powiązanych ze sobą obiektów, które służą prowadzeniu działalności rolniczej. W jej skład wchodzi nie tylko dom mieszkalny, czyli tak zwane siedlisko, ale także budynki gospodarcze, takie jak stodoły, obory, magazyny czy garaże, niezbędne do funkcjonowania gospodarstwa. Możliwość realizacji takiej zabudowy stanowi znaczącą przewagę dla rolników, ponieważ pozwala im na budowę domu i obiektów towarzyszących na gruntach rolnych, często bez konieczności ich odrolniania. Warunkiem jest jednak, aby zabudowa ta była ściśle związana z prowadzoną działalnością rolniczą i służyła jej potrzebom. To właśnie ta funkcjonalna więź z gospodarstwem rolnym jest kluczowa i odróżnia zabudowę zagrodową od typowej zabudowy jednorodzinnej.
Krok pierwszy: Analiza dokumentów planistycznych Twojej działki
Po ustaleniu swojego statusu, kolejnym i absolutnie najważniejszym krokiem jest dokładna analiza dokumentów planistycznych dotyczących Twojej działki. To właśnie one wskażą Ci, co i na jakich warunkach możesz na niej zbudować. Ignorowanie tego etapu to prosta droga do frustracji i straty czasu, a często także pieniędzy. Zawsze zaczynam od tego punktu, doradzając moim klientom.
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) Twoja mapa możliwości
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) to lokalny akt prawa, który określa przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu w danej gminie. Jest to Twoja mapa możliwości. Jeśli MPZP istnieje dla Twojej działki, to właśnie on rozstrzyga, czy możesz na niej budować. Jeśli plan przewiduje na danym terenie zabudowę mieszkaniową (np. symbol MN) lub zagrodową (RM), to masz zielone światło, przynajmniej w kwestii przeznaczenia. Jeśli jednak MPZP przeznacza teren wyłącznie pod uprawy rolne, bez żadnej możliwości zabudowy, to niestety, budowa w tym miejscu jest niemożliwa, chyba że uda Ci się doprowadzić do zmiany planu, co jest procesem długotrwałym i niepewnym.
Jak odczytać zapisy w MPZP? Symbole, które musisz znać (RM, MN)
Odczytywanie zapisów w MPZP może wydawać się skomplikowane, ale jest to umiejętność, którą warto posiąść. Każdy plan zawiera część tekstową oraz graficzną (mapę), na której poszczególne tereny są oznaczone symbolami. Przykładowo, symbol RM często oznacza tereny rolnicze z możliwością zabudowy zagrodowej. To właśnie na takich terenach rolnicy mogą realizować swoje inwestycje. Z kolei symbol MN to zazwyczaj tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Jeśli Twoja działka rolna ma takie oznaczenie, oznacza to, że jej przeznaczenie już zostało zmienione na budowlane, co znacznie ułatwia sprawę. Zawsze zwracaj uwagę na legendę planu, która wyjaśnia znaczenie wszystkich symboli i kolorów.
Brak MPZP? Czas na decyzję o Warunkach Zabudowy (WZ)
Co w sytuacji, gdy dla Twojej działki nie ma obowiązującego MPZP? Nie wszystko stracone! W takim przypadku alternatywną ścieżką formalną jest uzyskanie decyzji o Warunkach Zabudowy (WZ). To dokument, który wskaże, czy i na jakich warunkach możesz zrealizować swoją inwestycję. Wniosek o WZ składa się w urzędzie gminy lub miasta, a procedura trwa zazwyczaj od kilku tygodni do kilku miesięcy. Pamiętaj, że decyzja WZ nie zmienia przeznaczenia gruntu, ale jedynie określa możliwość jego zabudowy.
Zasada dobrego sąsiedztwa i dostęp do drogi publicznej bez tego ani rusz
Aby uzyskać decyzję o Warunkach Zabudowy, Twoja działka musi spełniać kilka kluczowych warunków. Po pierwsze, musi być zgodna z tzw. zasadą dobrego sąsiedztwa. Oznacza to, że co najmniej jedna sąsiednia działka, dostępna z tej samej drogi publicznej, musi być zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dla nowej zabudowy (np. co do wysokości, geometrii dachu, linii zabudowy). To zapewnia spójność krajobrazu. Po drugie, działka musi mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej, bezpośrednio lub przez ustanowioną służebność drogową. Bez tego nie ma mowy o budowie. Po trzecie, musi istnieć możliwość uzbrojenia terenu, czyli doprowadzenia niezbędnych mediów (woda, prąd, kanalizacja, gaz). Bez spełnienia tych warunków, uzyskanie WZ będzie niemożliwe, a Twoje plany budowlane mogą spalić na panewce. To są absolutne podstawy, których nie można pominąć.
Krok drugi: Odrolnienie gruntu, czyli jak zamienić pole w plac budowy?
Jeśli Twoja działka nie jest objęta MPZP dopuszczającym zabudowę, a Ty nie jesteś rolnikiem budującym w ramach zagrody, najprawdopodobniej czeka Cię procedura odrolnienia. To proces, który często budzi wiele pytań i obaw, głównie ze względu na związane z nim koszty i formalności. Jednakże, odpowiednie podejście i zrozumienie każdego etapu pozwoli Ci skutecznie przekształcić pole w przyszły plac budowy. Pamiętaj, że nie każda działka rolna wymaga odrolnienia, a kluczową rolę odgrywa tu klasa ziemi.
Które grunty wymagają wyłączenia z produkcji rolnej? Rola klasy ziemi (I-III vs IV-VI)
To bardzo ważna kwestia, która często jest źródłem nieporozumień. Procedura wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, czyli potocznie "odrolnienia", jest obowiązkowa tylko dla gruntów rolnych najlepszych klas, czyli I, II i III. Są to grunty o najwyższej przydatności rolniczej, które państwo szczególnie chroni. Jeśli Twoja działka jest oznaczona jako grunt rolny klasy IV, V lub VI pochodzenia mineralnego, to z reguły nie wymaga ona przeprowadzenia procedury odrolnienia. To znacząco upraszcza i przyspiesza proces inwestycyjny. Klasę ziemi możesz sprawdzić w wypisie z rejestru gruntów, który uzyskasz w starostwie powiatowym. Zawsze to weryfikuj!
Procedura odrolnienia krok po kroku gdzie złożyć wniosek i jakie dokumenty przygotować?
Proces odrolnienia jest dwuetapowy. Pierwszy etap to zmiana przeznaczenia gruntu w dokumentach planistycznych. Jeśli istnieje MPZP, to musi on przewidywać możliwość zabudowy na Twojej działce. Jeśli MPZP nie ma, musisz uzyskać wspomnianą wcześniej decyzję o Warunkach Zabudowy (WZ), która wskaże, że na danym terenie jest możliwa zabudowa. Dopiero po spełnieniu tego warunku, przechodzimy do drugiego etapu, czyli uzyskania ostatecznej decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej. Wniosek o taką decyzję składasz do starosty (lub prezydenta miasta na prawach powiatu). Do wniosku musisz dołączyć m.in. wypis z rejestru gruntów, mapę z projektem zagospodarowania działki, a także dokument potwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością. Starosta ma 30 dni na wydanie decyzji, a w sprawach szczególnie skomplikowanych 60 dni. Pamiętaj, że decyzja o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej jest ostateczna, co oznacza, że po jej uzyskaniu nie ma już odwrotu grunt traci swój rolny charakter.
Ile kosztuje odrolnienie? Jak obliczyć opłatę jednorazową i opłaty roczne?
Odrolnienie gruntu wiąże się niestety z koniecznością poniesienia opłat. Składają się na nie dwa rodzaje należności: opłata jednorazowa oraz opłaty roczne. Wysokość opłaty jednorazowej zależy od klasy gruntu i jego powierzchni przeznaczonej pod zabudowę. Przykładowo, dla gruntów klasy I będzie ona najwyższa. Opłaty roczne natomiast uiszcza się przez 10 lat, a ich wysokość stanowi 10% opłaty jednorazowej. Obliczenia są dość precyzyjne i bazują na stawkach określonych w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Warto zaznaczyć, że koszty te mogą być znaczące, dlatego zawsze rekomenduję dokładne oszacowanie ich na wczesnym etapie planowania inwestycji. Czasem to właśnie te opłaty decydują o opłacalności całego przedsięwzięcia.
Czy można uniknąć opłat? Zwolnienie dla budownictwa mieszkaniowego do 500 m²
Na szczęście, przepisy przewidują pewne zwolnienia z opłat za odrolnienie, co jest dobrą wiadomością dla osób planujących budowę domu jednorodzinnego. Zgodnie z ustawą, możesz być zwolniony z opłat za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, jeśli powierzchnia wyłączanego gruntu pod budownictwo mieszkaniowe nie przekracza 500 m² w przypadku domu jednorodzinnego. Jeśli planujesz budowę budynku gospodarczego, to zwolnienie dotyczy powierzchni do 300 m². To bardzo istotne ułatwienie, które może znacząco obniżyć koszty inwestycji. Pamiętaj jednak, że zwolnienie to dotyczy tylko opłat, a sama procedura odrolnienia, czyli uzyskanie decyzji o wyłączeniu, jest nadal wymagana dla gruntów klas I-III. Zawsze upewnij się, że spełniasz wszystkie warunki do skorzystania z tego zwolnienia.Co konkretnie mogę wybudować? Od domu po altanę
Skoro już wiesz, jak sprawdzić status działki i ewentualnie ją odrolnić, czas zastanowić się, co tak naprawdę możesz na niej postawić. Możliwości są szerokie, ale zawsze zależą od spełnienia określonych warunków i procedur. Od domu jednorodzinnego, przez domki rekreacyjne, aż po mniejsze obiekty gospodarcze każdy typ zabudowy ma swoje specyficzne wymagania, które postaram się teraz przybliżyć.
Budowa domu jednorodzinnego marzenie możliwe do spełnienia pod warunkami
Marzenie o własnym domu jednorodzinnym na działce rolnej jest jak najbardziej możliwe do spełnienia, ale, jak już wspomniałem, pod pewnymi warunkami. Dla rolnika, budowa domu mieszkalnego jest możliwa w ramach wspomnianej wcześniej zabudowy zagrodowej (siedliska), o ile MPZP lub WZ na to pozwalają. W tym przypadku często nie ma konieczności odrolniania, jeśli dom jest funkcjonalnie związany z gospodarstwem. Dla osoby niebędącej rolnikiem, droga jest dłuższa: konieczne jest pełne odrolnienie gruntu (dla klas I-III), uzyskanie MPZP lub WZ dopuszczających zabudowę mieszkaniową, a następnie uzyskanie pozwolenia na budowę. To proces wymagający cierpliwości i dokładności, ale w pełni wykonalny.
Domek rekreacyjny do 70 m² na zgłoszenie prosta alternatywa dla tradycyjnej budowy?
W ostatnich latach dużą popularność zyskała uproszczona procedura budowy domku rekreacyjnego (letniskowego) do 70 m² na zgłoszenie. To faktycznie może być prosta alternatywa dla tradycyjnej budowy, ale trzeba pamiętać o kilku warunkach. Przede wszystkim, taka zabudowa musi być dopuszczona w MPZP lub w decyzji WZ dla danej działki. Po drugie, domek musi być parterowy, a rozpiętość jego konstrukcji nie może przekraczać 6 metrów, a wysięg wsporników 2 metrów. Co ważne, na każde 500 m² działki może przypadać tylko jeden taki budynek. Jeśli spełniasz te warunki, wystarczy zgłosić zamiar budowy do starostwa, a jeśli w ciągu 21 dni nie otrzymasz sprzeciwu, możesz rozpocząć prace. To świetna opcja dla osób szukających miejsca na weekendowy wypoczynek bez skomplikowanych formalności.
Budynki gospodarcze, garaże i wiaty co postawisz bez pozwolenia, a co na zgłoszenie?
Oprócz domu, często potrzebujemy na działce również innych obiektów. Prawo budowlane przewiduje tu pewne ułatwienia. Bez pozwolenia na budowę, a jedynie na zgłoszenie, możesz postawić m.in.:
- Parterowe budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki.
- Wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m², jeśli ich liczba nie przekracza dwóch na każde 1000 m² działki.
- Garaże (wolnostojące, parterowe) o powierzchni zabudowy do 35 m², również na zgłoszenie, z podobnym ograniczeniem liczby na działce.
Inne obiekty: basen, szambo, zbiornik na deszczówkę jakie są wymagania?
Na działce rolnej, szczególnie tej przeznaczonej pod rekreację lub zamieszkanie, często planujemy również inne, niezbędne obiekty.
- Baseny i oczka wodne o powierzchni do 50 m² zazwyczaj wymagają jedynie zgłoszenia. Większe obiekty mogą wymagać pozwolenia.
- Szambo (bezodpływowy zbiornik na ścieki) lub przydomowa oczyszczalnia ścieków o wydajności do 7,5 m³ na dobę również wymagają zgłoszenia. To kluczowe, jeśli działka nie ma dostępu do sieci kanalizacyjnej.
- Zbiorniki na wody opadowe (deszczówkę) o pojemności do 10 m³ są zwolnione z formalności. Większe mogą wymagać zgłoszenia.
Uwaga na zmiany! Co nowego przyniesie prawo budowlane w 2026 roku?
Planując inwestycję na działce rolnej, musisz być świadomy, że prawo budowlane i planistyczne w Polsce dynamicznie się zmienia. W najbliższych latach czekają nas istotne modyfikacje, które zaczną obowiązywać od 2026 roku. Te zmiany mogą mieć znaczący wpływ na Twoje plany, dlatego warto je poznać już teraz, aby odpowiednio się przygotować i uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek.
Plany ogólne gmin nowa era w planowaniu przestrzennym
Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie "planów ogólnych gmin", które od 2026 roku zastąpią dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Plany ogólne będą aktami prawa miejscowego i będą określać kierunki rozwoju przestrzennego całej gminy, w tym obszary przeznaczone pod zabudowę, rolnictwo, tereny zielone itp. To oznacza, że będą miały bezpośredni wpływ na możliwości zabudowy na poszczególnych działkach. Po 31 grudnia 2025 r. decyzje o Warunkach Zabudowy (WZ) będą mogły być wydawane wyłącznie na obszarach wskazanych w planie ogólnym jako tereny, na których zabudowa jest dopuszczalna. To fundamentalna zmiana, która może ograniczyć swobodę inwestowania na terenach, które obecnie nie mają MPZP.
Decyzja o Warunkach Zabudowy ważna tylko 5 lat co to oznacza dla inwestorów?
Kolejną kluczową zmianą, która wejdzie w życie od 2026 roku, jest terminowość decyzji o Warunkach Zabudowy (WZ). Obecnie decyzje WZ są bezterminowe, co oznacza, że raz uzyskane, są ważne do momentu, gdy dla danego terenu zostanie uchwalony MPZP. Nowe przepisy wprowadzą ograniczenie ważności WZ do zaledwie 5 lat. Co to oznacza dla inwestorów? Przede wszystkim, konieczność szybszego działania. Jeśli uzyskasz WZ, będziesz miał 5 lat na rozpoczęcie budowy. Po tym czasie decyzja wygaśnie, a Ty będziesz musiał ubiegać się o nową, co w obliczu zmian w planach ogólnych może być znacznie trudniejsze. To z pewnością wpłynie na planowanie długoterminowych projektów i wymusi większą dynamikę w realizacji inwestycji.
Nowe ograniczenia w zabudowie jak wpłyną na Twoje plany?
Oprócz wspomnianych zmian, nowe przepisy mogą wprowadzić również dodatkowe ograniczenia w zabudowie. Mówi się o wprowadzeniu standardów dostępności infrastruktury społecznej, co oznaczałoby, że możliwość zabudowy na danym terenie mogłaby być uzależniona od bliskości szkół, przedszkoli, placówek medycznych czy przystanków komunikacji publicznej. Może to znacząco ograniczyć możliwość budowy na terenach oddalonych od istniejącej infrastruktury. Ponadto, jak już wspomniałem, po 31 grudnia 2025 r. WZ będą wydawane tylko na obszarach wskazanych w planie ogólnym. To wszystko razem może oznaczać, że niektóre tereny rolne, które dziś wydają się atrakcyjne pod zabudowę, w przyszłości mogą stracić ten potencjał. Dlatego tak ważne jest, aby już teraz śledzić lokalne plany i konsultować się z ekspertami, by Twoje plany nie zostały pokrzyżowane przez nadchodzące regulacje.
Najczęstsze błędy i pułapki jak ich uniknąć i nie stracić pieniędzy?
Z mojego wieloletniego doświadczenia w branży wynika, że wiele problemów i strat finansowych w przypadku zabudowy działek rolnych wynika z powtarzających się błędów. Chcę Cię przed nimi przestrzec. Uniknięcie tych pułapek to klucz do sprawnej i ekonomicznej realizacji Twojego projektu. Pamiętaj, że pośpiech i brak odpowiedniego przygotowania są najgorszymi doradcami w procesie inwestycyjnym.
Kupno działki bez sprawdzenia MPZP lub możliwości uzyskania WZ
To chyba najpoważniejszy i najczęściej popełniany błąd. Wiele osób, zwabionych atrakcyjną ceną działki rolnej, decyduje się na jej zakup bez wcześniejszego, dokładnego sprawdzenia jej statusu w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) lub bez weryfikacji możliwości uzyskania Decyzji o Warunkach Zabudowy (WZ). Konsekwencje mogą być katastrofalne. Może się okazać, że na zakupionej działce nigdy nie będzie można nic wybudować, bo plan na to nie pozwala, a WZ nie da się uzyskać. W efekcie zostajesz z gruntem, który nie spełnia Twoich oczekiwań, a jego sprzedaż może być bardzo trudna. Zawsze, ale to zawsze, zacznij od wizyty w urzędzie gminy i zapytaj o MPZP lub złóż wniosek o WZ, zanim podpiszesz umowę kupna-sprzedaży.
Błędne założenie, że niska cena działki rolnej to jedyny koszt
Niska cena zakupu działki rolnej jest kusząca, ale rzadko kiedy odzwierciedla wszystkie rzeczywiste koszty związane z jej zabudową. To kolejna pułapka. Do ceny gruntu musisz doliczyć szereg dodatkowych wydatków, które mogą znacząco podnieść całkowity koszt inwestycji. Mam tu na myśli przede wszystkim opłaty za odrolnienie (jeśli są wymagane), koszty uzbrojenia terenu (doprowadzenie wody, prądu, kanalizacji, gazu), które na terenach rolnych często są znacznie wyższe niż na działkach budowlanych, a także ewentualne koszty związane ze zmianami w planie zagospodarowania (jeśli takie będą konieczne). Nie zapominaj też o kosztach projektowych, geodezyjnych i administracyjnych. Zawsze sporządź szczegółowy kosztorys, uwzględniający wszystkie te elementy, zanim podejmiesz decyzję o zakupie.
Przeczytaj również: Budowa domu 2026: Jak uniknąć 10 błędów? Przewodnik eksperta
Rozpoczęcie budowy przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o wyłączeniu z produkcji czym grozi samowola budowlana?
To błąd, który może mieć najpoważniejsze konsekwencje prawne i finansowe. Rozpoczęcie jakichkolwiek prac budowlanych na działce rolnej przed uzyskaniem wszystkich wymaganych decyzji, w tym ostatecznej decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej (jeśli jest wymagane) oraz pozwolenia na budowę (lub skutecznego zgłoszenia), to nic innego jak samowola budowlana. Konsekwencje są bardzo dotkliwe:
- Wysokie kary finansowe, które mogą sięgać dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych.
- Nakaz rozbiórki nielegalnie wzniesionego obiektu, co oznacza całkowitą stratę poniesionych nakładów.
- Długotrwała i kosztowna procedura legalizacji, która nie zawsze kończy się sukcesem i wymaga spełnienia wielu dodatkowych warunków oraz uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
