Bon energetyczny - kto mógł go otrzymać i co go zastąpiło?

Rachunek za prąd potrafi mocno obciążyć domowy budżet, ale sam fakt wysokiego zużycia energii nie wystarczał do otrzymania bonu energetycznego. Liczyły się przede wszystkim dochody gospodarstwa, jego liczebność oraz w niektórych przypadkach elektryczne ogrzewanie zgłoszone do CEEB. Poniżej wyjaśniam, kto spełniał warunki, ile można było otrzymać i co w 2026 roku zastąpiło ten jednorazowy instrument.

W 2026 roku nie złożysz już wniosku o dawny bon energetyczny

Na początku trzeba uporządkować daty. Bon energetyczny został wprowadzony jako jednorazowe wsparcie za drugą połowę 2024 roku, a wnioski można było składać od 1 sierpnia do 30 września 2024 roku. Jak podaje gov.pl, nabór został zakończony, więc w 2026 roku nie da się już złożyć nowego wniosku na tamten okres.

Nie oznacza to jednak, że każda informacja o pomocy energetycznej jest nieaktualna. W 2026 roku funkcjonuje inne świadczenie, czyli bon ciepłowniczy, skierowany do gospodarstw korzystających z ciepła systemowego. Nie należy utożsamiać go z bonem energetycznym, ponieważ ma inne kryteria, dotyczy innego rodzaju ogrzewania i wymaga sprawdzenia ceny ciepła w danej taryfie.

Jeżeli ktoś otrzymał bon energetyczny w 2024 roku, mógł przeznaczyć pieniądze na dowolne potrzeby gospodarstwa, w tym opłacenie rachunków, zakup opału czy bieżące wydatki związane z utrzymaniem domu. Nie była to dotacja celowa na remont ani refundacja konkretnej faktury.

Kto spełniał kryteria dochodowe

Podstawą przyznania świadczenia był przeciętny miesięczny dochód za 2023 rok. Liczył się więc dochód z określonego okresu, a nie pensja uzyskana w momencie składania wniosku. To ważne, bo osoba, która w 2024 roku zaczęła zarabiać więcej, nadal mogła spełniać warunek oparty na wcześniejszych dochodach.

Gospodarstwo jednoosobowe oznaczało osobę, która samotnie mieszkała i gospodarowała. W gospodarstwie wieloosobowym uwzględniano osoby wspólnie mieszkające i prowadzące gospodarstwo, niezależnie od tego, czy były spokrewnione. Jedna osoba mogła należeć tylko do jednego gospodarstwa, a jego skład ustalano na dzień złożenia wniosku.

Przeczytaj również: Końcówki do wkrętarki - Jak dobrać i nie niszczyć wkrętów?

Przekroczenie limitu nie zawsze oznaczało odmowę

Przy bonie obowiązywała zasada „złotówka za złotówkę”. W praktyce oznaczało to, że przekroczenie limitu dochodu pomniejszało świadczenie, ale nie odbierało prawa do niego automatycznie. Przykładowo osoba samotna z dochodem 2600 zł przekraczała próg o 100 zł, więc z podstawowej kwoty 300 zł pozostawało 200 zł.

Podobnie wyglądało to w rodzinie. Gospodarstwo czteroosobowe z dochodem 7000 zł miesięcznie miało średnio 1750 zł na osobę, czyli o 50 zł więcej niż limit. Przy standardowej kwocie 500 zł świadczenie mogło zostać pomniejszone o tę różnicę. Jeżeli po pomniejszeniu należna kwota była niższa niż 20 zł, bon nie przysługiwał.

Od czego zależała wysokość wsparcia

Podstawowa kwota zależała od liczby osób w gospodarstwie domowym. Nie była uzależniona od wysokości rachunku ani od tego, ile energii zużyto w danym miesiącu. To odróżniało bon od dopłaty obliczanej na podstawie faktur.

Wyższa stawka dotyczyła gospodarstw, w których główne źródło ogrzewania było zasilane energią elektryczną i zostało wpisane lub zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. CEEB to państwowa ewidencja źródeł ogrzewania budynków, wykorzystywana między innymi do weryfikowania programów pomocowych.

Sam fakt posiadania grzejnika elektrycznego nie wystarczał. Znaczenie miało to, czy energia elektryczna zasilała główne źródło ogrzewania oraz czy informacja została prawidłowo ujęta w CEEB. Właśnie ten warunek był jednym z najczęściej pomijanych w nieformalnych opisach programu.

Jak wyglądało gospodarstwo domowe i składanie wniosku

Wniosek składał członek gospodarstwa domowego do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta właściwego dla miejsca zamieszkania. Można było zrobić to papierowo lub elektronicznie, między innymi przez dostępne usługi internetowe, pod warunkiem prawidłowego podpisania dokumentu.

We wniosku trzeba było podać dane wnioskodawcy i członków gospodarstwa, informacje o dochodach, adres oraz dane dotyczące źródła ogrzewania. Numer rachunku bankowego był przydatny, jeśli wnioskodawca chciał otrzymać pieniądze przelewem. Urząd mógł również zweryfikować informacje w dostępnych rejestrach.

Najczęstszy błąd polegał na traktowaniu limitu jako aktualnego dochodu netto z ostatniego miesiąca. Tymczasem decydujące były zasady obliczania dochodu określone w przepisach oraz dane za 2023 rok. Przy bardziej złożonej sytuacji rodzinnej, na przykład po rozstaniu albo zmianie miejsca zamieszkania, bezpieczniej było sprawdzić skład gospodarstwa w gminie niż opierać się na prostym kalkulatorze internetowym.

Co z pomocą przy rachunkach w 2026 roku

W 2026 roku można ubiegać się o bon ciepłowniczy, ale tylko po spełnieniu dodatkowych warunków. Dotyczy on gospodarstw korzystających z ciepła systemowego dostarczanego przez przedsiębiorstwo energetyczne, a cena jednoskładnikowa ciepła netto musi przekraczać 170 zł za GJ.

Wnioski za cały 2026 rok można składać od 1 lipca do 31 sierpnia 2026 roku. Wysokość świadczenia wynosi 1000, 2000 albo 3500 zł, zależnie od ceny ciepła netto. Także tutaj działa zasada pomniejszenia kwoty przy przekroczeniu progu dochodowego.

To rozwiązanie nie obejmuje domu ogrzewanego własnym kotłem, pompą ciepła czy ogrzewaniem elektrycznym, jeśli gospodarstwo nie korzysta z miejskiej sieci ciepłowniczej. W takim przypadku trzeba sprawdzać inne formy wsparcia, na przykład aktualne programy termomodernizacyjne lub lokalne dopłaty do wymiany źródła ciepła.

Jak nie pomylić świadczenia z dotacją na remont

Bon energetyczny nie finansował budowy domu, remontu instalacji ani zakupu pompy ciepła. Był świadczeniem pieniężnym, które miało częściowo złagodzić wzrost kosztów energii w gospodarstwach o niższych dochodach. Z punktu widzenia inwestora budowlanego mógł więc najwyżej odciążyć budżet, ale nie zastępował programu dotacyjnego.

Jeżeli planujesz termomodernizację, ocieplenie ścian, wymianę kotła albo montaż instalacji fotowoltaicznej, szukaj programu dopasowanego do konkretnego rodzaju inwestycji. Najpierw sprawdź, czy dofinansowanie obejmuje dany budynek i zakres prac, a dopiero później podpisuj umowę z wykonawcą. W programach remontowych często liczy się data rozpoczęcia robót, komplet faktur i właściwe parametry urządzeń.

Najkrócej mówiąc, dawny bon energetyczny przysługiwał gospodarstwom o określonych dochodach, był wypłacany jednorazowo i dotyczył wyłącznie 2024 roku. W 2026 roku osoby korzystające z ciepła sieciowego powinny sprawdzić bon ciepłowniczy, a właściciele domów planujący modernizację powinni osobno przeanalizować dostępne programy termomodernizacyjne.